«Ատլանտիկան» ծագումով սենեգալցի ֆրանսուհի Մաթի Դիոպի դեբյուտային լիամետրաժ ֆիլմն է: Դիոպը հայտնի է իր 2013 թվականի «Հազար արեւ» վավերագրական աշխատանքով, «Տուկի Բուկի» ֆիլմի ծերացած հերոսի մասին, որը նկարահանվել է նրա հարազատ քեռի՝ Ջիբրիլ Դիոպ Մամբեթին: Նա հայտնի է նաեւ Կլեր Դենիի «Ռոմայի 35 ոտնաթաթը» ֆիլմում գլխավոր դերակատարմամբ:
Ֆիլմը Կաննի կինոփառատոնի կարեւորությամբ երկրորդ մրցանակն է ստացել՝ վերցնելով հիմնական մրցույթի գրան պրին: Գլխավոր մրցանակը բաժին է հասել Պոն Ջուն Հոյի «Մակաբույծները» կինոնկարին: Եվ ահա Հարավկորեական նոր հրաշքի հաղթական վարձույթից հետո հերթը հասել է համարձակ կինոռեժիսոր Դիոպին, որը վարձույթ դուրս կգա միայն երեք երկրներում՝ Ֆրանսիայում, Բելգիայում եւ Ռուսաստանում, մնացած տարածքներում տարածմամբ կզբաղվի Netflix-ը:
Դակար քաղաքի արվարձաններից մեկում հսկայական ապակե երկնաքեր է կառուցվում: Բանվորներն արդեն ամիսներ շարունակ չեն ստանում խոստացված գումարը: Շինարարներից մեկը՝ երիտասարդ տղա Սուլեյմանը, սիրահարված է տեղի գեղեցկուհի Ադային, որն արդեն պսակված է հարուստ փեսացուի հետ, սակայն այֆոնին եւ Իսպանիա մեկնելու հեռանկարին գերադասում է երիտասարդ բանվորի սերը: Չնայած դրան, Սուլեյմանը այլ բանվորների հետ կորոշի լքել հայրենի Սենեգալը Հին Աշխարհում ավելի լավ կյանք գտնելու համար:
Եթե «Ատլանտիկան» դիտարկենք Կաննի համար սովորական դարձած մուլտիկուլտուրալիզմի տեսանկյունից, ապա Դիոպի ֆիլմը միայն ընդհանուր գծերով է տեղավորվում այդ օրակարգի մեջ, թեեւ այդ ուղղության հիմնական նշաններն առկա են: Սա սյուժեի նախադրյալն է համատեքստում, որը լավ ծանոթ է ռեժիսորին ներսից, ֆիլմում ոչ պրոֆեսիոնալ դերասանների օգտագործումը, մարդկային արժեքները դուրս մղող բուրժուական արժեքների քննադատությունը: Դրա հետ մեկտեղ, Դիոպն իր ֆիլմը կառուցում է բանաստեղծական ոճով՝ պատմելով դիցաբանական սյուժեն՝ Պենելոպեն, որը սպասում է իր փեսացուին, որը նվաստացնում է եւ հանդիմանում հասարակ տղայի հանդեպ սիրո համար:
«Ատլանտիկայում» կա համաշխարհային առասպելական բանահյուսությանը հատուկ ձգտում՝ արդարությունը վերականգնելու կողմնակի ուժերի միջամտության միջոցով: Իրականում միստիկան, իսկ ավելի ճիշտ, ծովում զոհված միգրանտների հոգիների տեղափոխումն իրենց կանանց մարմին, այստեղ երկակի դեր է կատարում՝ մի կողմից ուրվականները կանանց կերպարի մեջ գալիս են վերցնելու իրավամբ իրենց պատկանող գումարները, որոնք գրպանել է շինարարության տերը, մյուս կողմից, միայն այս առեղծվածային ենթադրություն է հնարավոր դարձնում արդարության վերականգնումը սենեգալցի աշխատողների համար:
«Ատլանտիկայի» գրեթե բոլոր արական կերպարները արտահայտում են իրենց կամ ուրիշների հետ կառուցողական երկխոսություն վարելու անկարողությունը: «Ատլանտիկայի» տղամարդկանց աշխարհը ապարդյուն փորձում է հաստատվել կանանց աշխարհի վրա: «Ատլանտիկան» առանց չափազանցության կանանց կինոնկար է, որը ստեղծվել է հիմնականում կանանց կողմից: Դիոպից բացի, ֆիլմի օպերատոր է հանդես եկել Քլեր Մաթոնը, որը նաեւ նկարահանել է մեկ այլ ֆեմինիստական ֆիլմ՝ «Աղջկա դիմանկարը կրակի մեջ», որն այս տարի ցուցադրվել է Կաննի մրցութային ծրագրում: Ֆաթիմա Ալ Քադրին, որը դակարցի է եւ Դիոպի մտերիմ ընկերուհին, ձայնագրել է անհավանական ազդեցություն սաունդթրեք, որը համարձակորեն արդարացնում է «Ատլանտիկայի» բոլոր մոգական ենթադրությունները:
Ֆիլմում ֆեմինիզմը բացահայտվում է ոչ թե ցույցի միջոցով, որոնք հիմնավորում են խոստումները, ինչպես «այդ կինը կարողացել է», այլ բնական լակոնիկ պատկերավորությամբ: Ֆիլմի բոլոր հերոսուհիները չափազանց բնորոշ են եւ արխետիպիկ են, բայց միեւնույն ժամանակ իրական են եւ ներկայացված են այսօրվա համատեքստում: Կարելի է ասել, որ Դիոպը շարունակում է նույն գիծը, որը հիմնադրել են դեռ նեոռեալիստները, մասնավորապես Վիսկոնտին իր «Երկիրը դողում է» ֆիլմում, որտեղ սիցիլիական Աչիտեցիների եւ այնտեղ ապրող ձկնորսների կոլորիտն ու ֆակտուրան փոխանցում էին ոչ միայն կոնկրետ տեղանքի, այլ նաև արտաքին աշխարհի խնդիրները՝ անձնական կյանքը իր խնդիրներով դարձնելով ընդհանուր սեփականություն:
Հեղինակ՝ Ալեքսեյ Վոլչանսկի
«ԿինոՊրես»
