2026 թվականի փետրվարի 12-ին Բեռլինում կմեկնարկի Բեռլինի միջազգային կինոփառատոնը՝ համարվելով տարվա առաջին և ամենակարևոր կինոմիջոցառումներից մեկը։ Փառատոնին զուգահեռ՝ փետրվարի 12–18-ը, կանցկացվի Եվրոպական կինոշուկան (European Film Market, EFM), որը կինոարդյունաբերության համար հանդիսանում է միջազգային համագործակցության, համաարտադրությունների, ֆիլմերի վաճառքի և ինստիտուցիոնալ կապերի հաստատման առանցքային հարթակ։
EFM-ը միայն ֆիլմերի առևտրի շուկա չէ․ այն ռազմավարական գործիք է ազգային կինոարդյունաբերությունների միջազգային դիրքավորման համար, հատկապես փոքր շուկաների պարագայում, որտեղ յուրաքանչյուր հանդիպում և յուրաքանչյուր ներկայացում պետք է ունենա հստակ նպատակ և չափելի արդյունք։
Պայմանագիր՝ վերջին պահին, պատրաստություն՝ ավելի վաղ
Ըստ առկա տվյալների՝ ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունն ու Հայաստանի կինոյի հիմնադրամը մասնակցության վերաբերյալ պայմանագիրը կնքել են միայն 2026 թվականի փետրվարի 5-ին՝ շուկայի մեկնարկից մի քանի օր առաջ։ Միևնույն ժամանակ, հիմնադրամի կողմից մասնակցության նախապատրաստական աշխատանքները, ըստ էության, սկսվել էին ավելի վաղ։
Չնայած դրան՝ մինչ օրս Կինոյի հիմնադրամը չի հրապարակել որևէ պաշտոնական հաղորդագրություն՝ մասնակցության ձևաչափի, պատվիրակության կազմի, նպատակների կամ ակնկալվող արդյունքների վերաբերյալ։ Նման լռությունը միջազգային ինդուստրիալ հարթակի համատեքստում բնականաբար հարցեր է առաջացնում։
Մեկ շաբաթ Բեռլինում՝ 8–10 հանդիպման համար
Առանձնակի ուշադրության է արժանի նաև ներկայացված աշխատանքային ծրագիրը։ Նախատեսվում է, որ Բեռլինում անցկացվող 8–9 օրվա ընթացքում կկազմակերպվի ընդամենը 8–10 գործնական հանդիպում։
Միևնույն ժամանակ պարզ չէ, թե որ կազմակերպությունների և գործընկերների հետ են նախատեսված այդ հանդիպումները, չեն ներկայացվում ընտրության չափանիշները, իսկ առավել ևս՝ մնում է անհասկանալի, թե ինչու է իր բնույթով երկօրյա ինտենսիվ գործարար շուկան փաստացի «տարածվում» մեկ ամբողջ շաբաթվա վրա։
Սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում նման մոտեցման արդյունավետությունը պահանջում է հստակ հիմնավորում։
Միակ դրամաշնորհառու՝ առանց մրցույթի
Ֆինանսական տեսանկյունից ևս մասնակցության մոդելը հարցեր է առաջացնում։ Կառավարությունը ծրագրի իրականացման համար Կինոյի հիմնադրամին հատկացրել է 4 999 200 դրամ (հարկերը ներառյալ), ընդ որում հիմնադրամը հանդես է գալիս որպես միակ դրամաշնորհառու։
Դրամաշնորհը տրամադրվել է առանց մրցութային ընթացակարգի, այն դեպքում, երբ գործող օրենսդրությունը նախատեսում է պետական միջոցների բաշխման մրցութային մեխանիզմ։ Տվյալ որոշման իրավական հիմնավորումները կամ հանրային բացատրությունները մինչ օրս չեն ներկայացվել։
Արդյունքներ՝ առանց հաշվետվությունների
Կարևոր է նաև նշել, որ Կինոյի հիմնադրամը մինչ օրս չի հրապարակել նախորդ տարիներին միջազգային կինոշուկաներին մասնակցության արդյունքները՝ անցկացված հանդիպումների, ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կամ դրանց հետագա ազդեցության վերաբերյալ։
Այս ֆոնին հայկական կինոյի միջազգային դիրքավորման և համագործակցության ընդլայնման մասին հերթական հայտարարությունները մնում են ընդհանուր ձևակերպումների մակարդակում՝ առանց չափելի ցուցանիշների և հրապարակային հաշվետվության։
Եվրոպական կինոշուկան ձևական ներկայության վայր չէ։ Այն բարձր մրցակցային ինդուստրիալ միջավայր է, որտեղ յուրաքանչյուր օր, յուրաքանչյուր հանդիպում և յուրաքանչյուր դրամ պետք է ծառայի կոնկրետ արդյունքի։
Երբ պայմանագիրը կնքվում է վերջին պահին, ծրագիրը չի հրապարակվում, հանդիպումները չեն կոնկրետացվում, մրցութային մեխանիզմը շրջանցվում է, իսկ նախորդ մասնակցությունների արդյունքները մնում են չհրապարակված, առաջացած հարցերը դառնում են ոչ թե հուզական, այլ համակարգային՝ ուղղված ամբողջ ոլորտի շահերին։
