ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանի՝ 2026 թվականի հուլիսի 1-ի N 32-Ն հրամանով հաստատվել է կինեմատոգրաֆիայի ոլորտին պետական ֆինանսավորում հատկացնելու նպատակով մրցույթների կազմակերպման և անցկացման նոր կանոնակարգը։ Հրամանը պաշտոնապես հրապարակվել է հուլիսի 7-ին և ուժի մեջ կմտնի 2026 թվականի հուլիսի 17-ին։
Փաստաթուղթն ընդունվել է «Կինեմատոգրաֆիայի մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի հիման վրա, որով կինեմատոգրաֆիայի ոլորտում լիազորված պետական մարմնին վերապահված է պետական ֆինանսավորման մրցույթների կազմակերպման և անցկացման կանոնակարգի հաստատումը։ Օրենքով մրցույթների կազմակերպումն ու անցկացումն իրականացնում է ազգային մարմինը՝ Հայաստանի կինոյի հիմնադրամը։
«Կինեմատոգրաֆիայի մասին» օրենքի 24-րդ հոդվածը սահմանում է, որ պետական ֆինանսավորումն իրականացվում է մրցույթի արդյունքների հիման վրա, իսկ մրցույթներն անցկացվում են տարեկան առնվազն երկու անգամ՝ ազգային մարմնի սահմանած ժամանակացույցով։
Մինչև նոր կարգավորման ընդունումը
«Կինեմատոգրաֆիայի մասին» օրենքն ընդունվել է 2021 թվականին։ Օրենքի անցումային դրույթներով նախատեսվել էր, որ դրա 10-23-րդ հոդվածները պետք է գործեն համապատասխան կառավարության որոշումների և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Մինչև այդ ակտերի ընդունումը կինեմատոգրաֆիական գործունեության իրավական, կազմակերպական և ֆինանսական հարաբերությունները պետք է կարգավորվեին մինչև օրենքի ուժի մեջ մտնելը գործող կարգով։ Օրենքով նախատեսված ենթաօրենսդրական ակտերը պետք է ընդունվեին օրենքի ուժի մեջ մտնելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում։
2024 թվականի ապրիլի 29-ին հաստատվել էր «Կինոնկարների նախագծերի մրցույթների անցկացման և ֆինանսավորման» կանոնակարգը, որը կիրառվում էր կինոնախագծերի ընտրության և ֆինանսավորման գործընթացում։
2024 թվականի մայիսի 2-ին ՀՀ կառավարությունը N 618-Ա որոշմամբ «Հայաստանի ազգային կինոկենտրոն» ՊՈԱԿ-ը վերակազմակերպեց Հայաստանի կինոյի հիմնադրամի։ Նույն որոշմամբ Դավիթ Բանուչյանը նշանակվեց նորաստեղծ հիմնադրամի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար։ Հայաստանի կինոյի հիմնադրամը ճանաչվեց Ազգային կինոկենտրոնի իրավահաջորդը՝ ստանձնելով վերջինիս իրավունքներն ու պարտավորությունները։
2024 թվականի աշխատանքային խումբը
2024 թվականի հունիսին ԿԳՄՍ նախարարությունում ստեղծվել էր պետական ֆինանսավորման մրցույթների նոր կանոնակարգի մշակման աշխատանքային խումբ։
Ֆիլմարտադրողների համահայկական ֆեդերացիայի հրապարակած տեղեկության համաձայն՝ աշխատանքային խմբի կազմը հաստատվել էր ԿԳՄՍ նախարարի՝ 2024 թվականի հունիսի 13-ի N 10802-Ա/2 հրամանով։ Խմբում ընդգրկվել էին պետական կառույցների, Հայաստանի կինոգործիչների միության և ոլորտային այլ կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։
2025 թվականի փետրվարի 17-ին ԿԳՄՍ նախարարությունը իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում հանրային քննարկման ներկայացրեց կինեմատոգրաֆիայի ոլորտին պետական ֆինանսավորում հատկացնելու նպատակով մրցույթների կազմակերպման և անցկացման կանոնակարգի նախագիծը։ Նախագիծը նույնպես մշակվել էր «Կինեմատոգրաֆիայի մասին» օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի հիման վրա։
Հայաստանի կինոյի հիմնադրամի N 57-Լ հրամանը
2025 թվականի ապրիլի 18-ին Հայաստանի կինոյի հիմնադրամի տնօրեն Դավիթ Բանուչյանը ստորագրեց N 57-Լ հրամանը՝ «Ազգային ֆիլմերի նախագծերի պետական ֆինանսավորման տրամադրման մրցույթների կազմակերպման և անցկացման կանոնակարգը և հավելվածները հաստատելու մասին»։
Նույն հրամանով ուժը կորցրած ճանաչվեց 2024 թվականի ապրիլի 29-ին հաստատված «Կինոնկարների նախագծերի մրցույթների անցկացման և ֆինանսավորման» կանոնակարգը։ N 57-Լ հրամանն ուժի մեջ մտավ ստորագրման պահից։
Այդ կանոնակարգով Հայաստանի կինոյի հիմնադրամը 2025 թվականին կազմակերպեց ազգային ֆիլմերի նախագծերի պետական ֆինանսավորման մրցույթը։
2025 թվականին ձևավորված նոր մասնագիտական խումբը
N 57-Լ հրամանի ընդունումից հետո Հայաստանի կինոյի հիմնադրամում ձևավորվեց կինեմատոգրաֆիայի ոլորտի իրավակարգավորումների և ընթացակարգային բարեփոխումների նոր մասնագիտական խումբ։
Խումբը ստեղծվեց Դավիթ Բանուչյանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 24-ի N 115-Լ հրամանով։ Առաջին նիստը տեղի ունեցավ հուլիսի 28-ին։
Հիմնադրամից խմբում ընդգրկվել էին՝ Դավիթ Բանուչյանը՝ Հայաստանի կինոյի հիմնադրամի տնօրեն, Արմեն Խաչատրյանը՝ տնօրենի խորհրդական, Դիոնիս Մարգարյանը՝ Հիմնադրամի իրավաբան, Արտակ Պողոսյանը՝ ֆինանսատնտեսական բաժնի պետ և գլխավոր հաշվապահ, և Անի Սահակյանը՝ կինոնախագծերի հայտերի ընդունման, ուսումնասիրման և աջակցման բաժնի պետ։
Ոլորտային կազմակերպություններից և անկախ մասնագետներից խմբում ընդգրկվել էին Հայաստանի կինոռեժիսորների և կինոպրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ Արտյոմ Բաղդասարյանը, Հայաստանի անիմացիայի գիլդիայի նախագահ Արմինե Անդան, Հայաստանի անիմացիոն ասոցիացիայի նախագահ Տիգրան Առաքելյանը, կինոգետ, ռեժիսոր և պրոդյուսեր Րաֆֆի Մովսիսյանը, ռեժիսորներ և պրոդյուսերներ Զառա Ջյանը և Հովհաննես Գալստյանը, պրոդյուսեր Կարինե Սիմոնյանը և ռեժիսոր Թամարա Ստեփանյանը։
Խմբի առաջին նիստում քննարկվել են «Կինեմատոգրաֆիայի մասին» օրենքում նախատեսվող փոփոխությունները, ոլորտի իրավակարգավորումները և մրցութային ու կառավարչական ընթացակարգերի հնարավոր բարեփոխումները։
2026 թվականի մարտին Դավիթ Բանուչյանը հայտնել էր, որ 2025 թվականի վերջին կինեմատոգրաֆիստների մասնակցությամբ մշակվել է նոր կանոնակարգ և ներկայացվել ԿԳՄՍ նախարարության հաստատմանը։
Այդ գործընթացի արդյունքում 2026 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունվել է ԿԳՄՍ նախարարի N 32-Ն հրամանը։ Նոր կանոնակարգն ուժի մեջ մտնելուց հետո դառնալու է կինեմատոգրաֆիայի ոլորտին պետական ֆինանսավորում հատկացնելու նպատակով հետագա մրցույթների կազմակերպման և անցկացման նորմատիվ հիմքը։ Փաստաթղթին կից հաստատվել են պահանջվող փաստաթղթերի ցանկը և մրցութային գործընթացում կիրառվող 1-22 ձևաթղթերը։
