Հուլիսի 18-ից վարձույթ է մտնում «Արեւադարձ» (Midsommar) Արի Աստերի երկրորդ հորրորը, ում նախորդ «Ռեինկարնացիա» ֆիլմը ստացել է թարմության ամենամեծ վարկանիշը (84%) Rotten Tomatoes-ում եւ քննադատների կարծիքով՝ դարձել է անցյալ տարվա լավագույն հորրորը: Աստերի ռեժիսորական մոտեցումն իր մեջ ներառում է տագնապալի տարակուսանք և սասպենսի ավելի բարդ ծավալում, որտեղ գրեթե տեղ չկա յուրաքանչյուր բեմի վերջում տպավորիչ սկրիմերների համար, իսկ դիտողի մոտ սարսափելի պահի սպասումը հետաձգվում է ավելի տագնապալի բորբոքման և հետագա դրամատիկ հանգուցալուծման օգտին:
Ամառային արեւադարձի օրը հին տոն է, որը բոլոր մշակույթներում պարուրված է առեղծվածային քողով: Աշխարհից կտրված մի բնակավայրում Այդ օրը իննսուն տարին մեկ անցկացվում է յուրահատուկ մի ծիսակարգ։ Հենց այնտեղ է ուղարկվում երիտասարդ մարդաբանների մի խումբ, որի ժամանելուց անմիջապես հետո սկսում է տեղի ունենալ անբացատրելին. արևի լույսի ներքո հետազոտողների դիմաց բացվում է իսկական խավար:
Եթե դիտարկենք «Արեւադարձը» Survival horror-ի (գոյատեւման հորրոր) տեսանկյունից, որտեղ տեղի են ունենում անսպասելի սյուժետային շրջադարձեր, հերոսները փոխվում են հետապնդողների հետ տեղերով, լարվածությունը ձեռք է բերվում գործող ուժերի համարժեքության եւ հերոսների հակազդեցության շնորհիվ, ապա այս ֆիլմը չի համապատասխանում ժանրի վերը նշված ասպեկտներից որեւէ մեկին, թեեւ դրա համար բոլոր հնարավորությունները այն ունի. անտրոպոլոգ ուսանողները, որոնք ընկնում են տարօրինակ աղանդի մեջ, զբաղվում են սարսափելի հին ծեսերով, պատահական մահերի շղթա…
Բայց պատմությունը, որը պատմում է Արի Աստերը, ոչ գոյատեւման եւ ոչ էլ ընտրյալի որոնումների մասին չէ. սյուժետային իրադարձային շարքը այստեղ երկրորդական նշանակություն ունի, Աստերը շեշտ է դնում տխրահռչակ զգացմունքային-փոխաբերական կարգը:
Ֆիլմի ողջ հուզական բաղադրիչը՝ հերոսների արարքները, իրավիճակները, ունեն իրենց շատ ավելի մտածված տեսողական կատարումը (դրանում կա օպերատոր Պավել Պոգորժելսկու անվիճելի վաստակը), քան երկխոսություններն ու սյուժետային որոշ կապակցվածություն, որը բնորոշ է այս նկարին: Այստեղ կարելի է բացահայտել Աստերի աշխատանքների տիպաբանական տարբերությունը, հոլիվուդյան հորրոր արտադրանքից, որը կայանում է նրանում, որ նա առաջին հերթին ցանկանում է ոչ թե պատմել, այլ ցուցադրել իր ֆիլմերը դարձնելով պատմվածքի գլխավոր օբյեկտները՝ անգիտակից կերպարներ, ապրումներ, իռացիոնալ վախեր:
Հեթանոսական պաշտամունքի զոհ դարձած ամերիկյան զբոսաշրջիկների սարսափելի ու տարօրինակ պատմության կենտրոնում առկա է գենդերային անհավասարության թեմա: Փոխակերպումը, որը տեղի է ունենում Դենիի (Ֆլորենս Պյուի) հետ, արխետիպիկ է եւ լիովին տեղավորվում է Մոխրոտի պատկերով, որը շատ հանդուրժող է, բայց իր սեփական անգիտակից եւ կախարդական ուժերի շնորհիվ գտնում է իր երջանկությունը եւ արքայազնին: Բայց Արի Աստերին, հավակնոտ սկսնակ երիտասարդ ռեժիսորին, վայել է զբաղվել հնացած հեքիաթային նարատիվի ապամոնտաժումը:
Հիմք ընդունելով տղամարդու և կնոջ արխետիպիկ կերպարները, որտեղ մի կողմից հայտնվում են Քրիստիանը և նրա ընկերները, որոնք սուր կատակներ են անում հակառակ սեռի ներկայացուցիչների ուղղությամբ, որոնք ձգտում են ցանկացած գնով մասնագիտական հաջողության հասնել: Իսկ մյուս կողմից, Դենին, ով վախենում է Քրիստիանի հետ հարաբերությունների խզումից, որպեսզի միայնակ չմնա սեփական հուսահատության ու մենակության հետ: Բայց Շվեդիայի Խարգա համայնք ամառային արեւադարձի փառատոնին ժամանելը հերոսուհու համար բեկումնային պահ կլինի, որից հետո կսկսվի նրա վերածնունդը:
Հեղինակ՝ Ալեքսեյ Վոլչանսկի
