2025 թվականը Հայաստանի կինոթատրոններում ամփոփվեց չափավոր ակտիվությամբ և նախորդ տարվա համեմատ փոքր, բայց նկատելի նվազումով։ Comscore-ի տվյալներով՝ 2025 թվականի հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը Հայաստանում ցուցադրվել է 193 ֆիլմ, որոնք միասին հավաքել են 1 311 568 հանդիսատես և ապահովել 3 089 679 545 դրամ ընդհանուր դրամարկղային եկամուտ։
Համեմատելով 2024 թվականի նույն ժամանակահատվածի հետ՝ արձանագրվում է մոտ 2,7% նվազում հանդիսատեսի թվով և մոտ 3,2% նվազում դրամարկղային հավաքների մասով։ Թվերը վկայում են, որ շուկան պահպանել է իր ծավալը, սակայն չի կարողացել վերադառնալ 2024-ի առավել բարձր ցուցանիշներին։
Տարվա առաջատարը
2025 թվականի բացարձակ առաջատարը դարձավ «Վազգեն․ Վերջին Սպարապետ» ֆիլմը, որը պատմում է Վազգեն Սարգսյանի կյանքի և կերպարի մասին։ Ֆիլմը հավաքեց 422 միլիոն դրամ, իսկ հանդիսատեսի թիվը կազմեց 176 385 մարդ՝ զգալիորեն առաջ անցնելով տարվա մյուս բոլոր թողարկումներից և հաստատելով տեղական թեմատիկայի պահանջարկը լայն լսարանի շրջանում։ Ֆիլմը ապահովել է շուկայի հավաքների 13,67%-ը:
Միջազգային նախագծերից 100 մլն դրամի շեմը հաղթահարել են միայն Disney ընկերության «Կենդանապոլիս 2» անիմացիոն և «Լիլո և Սթիչ» խաղարկային ֆիլմերը՝ համապատասխանաբար հավաքելով 112 525 625 դրամ և 48 339 հանդիսատես, ինչպես նաև 109 219 740 դրամ և 51 381 հանդիսատես։
Հայկական շուկայի առաջատար դիստրիբյուտորը «Ինտերֆիլմ Դիսթրիբյուշն» ընկերությունն է, որը տարվա ընթացքում թողարկել է առնվազն 51 ֆիլմ, իսկ երկրորդ տեղում է ղազախական MELOMAN ընկերությունը՝ մոտ 32 ֆիլմով։
Թեև թողարկումների քանակով տեղական արտադրությունը զիջում է, այն շարունակում է մնալ շուկայի գերիշխող ուժը՝ ապահովելով ընդհանուր ցուցադրությունների առնվազն 54,71 %-ը։
Ամբողջական պատկեր ստանալու համար արժե հիշեցնել, որ 2024 թվականի նույն ժամանակահատվածում Հայաստանի կինոթատրոններում ցուցադրվել էր 215 ֆիլմ, որոնք հավաքել էին 1 347 655 հանդիսատես և ապահովել էին 3 190 753 316 դրամ ընդհանուր հասույթ։
Դրամական մուտքերի հիմնական ծավալը ձևավորվել է Երևանում, որին հաջորդում են Գյումրին, Կապանը և Վանաձորը։
Կարևոր է նշել, որ տարվա ընդհանուր թվերում ներառված են նաև Հայկական կինոյի օրվա շրջանակում կրկնակի վարձույթ դուրս եկած հայկական ֆիլմերը և հին արտասահմանյա ֆիլմերի հատուկ ցուցադրությունները, որոնք որոշ չափով ազդել են ինչպես ֆիլմերի քանակի, այնպես էլ ընդհանուր այցելությունների վիճակագրության վրա։
Լավագույն հնգյակը
Տարվա 2–5-րդ հորիզոնականները զբաղեցրել են հետևյալ ֆիլմերը՝
- «Թանկարժեք տղաները»՝ 291 222 475 դրամ և 118 957 հանդիսատես.
- «Բարի օր 2»՝ 252 533 850 դրամ և 104 358 հանդիսատես.
- «Mallորվածը»՝ 246 605 925 դրամ և 121 136 հանդիսատես.
- «Գողություն հայկական ձևով»՝ 219 939 225 դրամ և 90 270 հանդիսատես:
Այս ֆիլմերը ձևավորել են տարվա հիմնական կոմերցիոն միջուկը՝ ապահովելով կայուն այցելություն և լրացնելով ընդհանուր դրամարկղային պատկերը։
Պետական աջակցությամբ ֆիլմերը և դրանց արդյունքները
2025 թվականին Հայաստանի կինոթատրոններում ցուցադրված 193 ֆիլմերից 21-ը արտադրված էին Հայաստանում, որոնցից ընդամենը երկուսն են ստացել պետական ֆինանսավորում․
- «Ես վրեժխնդիր կլինեմ աշխարհից սիրո միջոցով. Ս․Փարաջանով»
Դրամարկղային հավաքները կազմել են 1,6 միլիոն դրամ, ֆիլմը դիտել է 684 հանդիսատես։ - «Արարատ կղզին»
Հավաքները՝ 428 հազար դրամ, այցելություն՝ 168 հանդիսատես։
2025 թվականին կինոթատրոններում շարունակվել են նաև «Մեդալի հակառակ կողմը» ֆիլմի ցուցադրությունները, որը սկզբնապես թողարկվել էր դեռևս 2024 թվականի աշնանը։
Միտումները
Այս համատեքստում 2025 թվականը կարելի է բնութագրել որպես թեթև նահանջի տարի, որտեղ շուկան պահպանել է իր կառուցվածքը, սակայն չի գրանցել աճ։ Տեղական առաջատարի հաջողությունը ցույց է տալիս ազգային թեմաների ներուժը, մինչդեռ պետական աջակցությամբ ֆիլմերի ցածր ցուցանիշները կրկին հարցեր են առաջացնում դրանց վարձութային ապագայի աջակցության, ռազմավարության և հանդիսատեսի հետ աշխատանքի արդյունավետության շուրջ։
Միևնույն ժամանակ պետք է արձանագրել, որ հայկական կինովարձույթի հիմնական «լոկոմոտիվները» շարունակում են մնալ կատակերգական ժանրը ներկայացնող ֆիլմերը, որոնք ապահովում են կայուն հանդիսատես և կանխատեսելի դրամարկղային արդյունքներ։ Սակայն արդեն երկրորդ տարին անընդմեջ նկատվում է աճող հետաքրքրություն նաև խոշորամասշտաբ կենսագրական ֆիլմերի նկատմամբ․ դրա վառ օրինակներն են «Մեդալի հակառակ կողմը» և «Վազգեն․ Վերջին Սպարապետ» ֆիլմերը, որոնք ցույց են տալիս, որ ազգային պատմական կերպարներին և իրական դեպքերի հիմքով պատմություններին նվիրված նախագծերը կարող են դուրս գալ նեղ հեղինակային շրջանակներից և գրավել լայն լսարան։
2025-ի տվյալները, այսպիսով, ոչ թե ճգնաժամի, այլ կայուն, բայց լարված հավասարակշռության մասին են խոսում՝ թողնելով բաց հարց՝ կկարողանա՞ հայկական կինովարձույթը վերադառնալ աճի փուլ արդեն առաջիկա տարում։
Պարզաբանվում. պետական ֆինանսավորմամբ ֆիլմերի մասին հատվածը խմբագրվել է՝ տվյալների ընկալումն առավել հստակ դարձնելու նպատակով։
