Խորհրդային Հայաստանի կինեմատոգրաֆը հարուստ էր իրականության մասին ֆիլմերով: Բնականաբար, այդ կինոնկարները ներծծված էին գաղափարախոսությունով, բայց որ դրանք պատմում են կյանքի մասին՝ կասկած չկա:
ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո հայկական կինոն ապրում է ոչ կայուն կյանքով: Տարվա մեջ կարող է թողարկվել 5 ֆիլմ, կարող է թողարկվել մեկ կինոնկար: Բացի այդ, կինոարտադրության խնդիրներից են ֆիլմերի թեմաները և դրանց մատուցումը: Կինոթատրոնների բացակայությանը և կինոցուցադրության վիճակին չանդրադառնանք:
Այս ցուցակում հավաքել ենք հայկական ֆիլմեր, որոնք պատկերում են Հայաստանի ժողովրդի կյանքը և ապրելակերպը առավելագույն ճշգրիտ: Այս ֆիլմերը ձեզ կհիշեցնեն ինչպես լավ և ուրախ, այնպես էլ տխուր և մութ ժամանակները:
«Անիծվածները» (1991)
1991 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից նկարահանված քրեական դրամա ժանրի գեղարվեստական ֆիլմի բեմադրող ռեժիսորն է Դմիտրի Կեսայանցը։ Ֆիլմը պատմում է գաղութային կյանքի, այնտեղի բարքերի և գողական հասկացությունների (պանյատ) մասին։ Ֆիլմի դեպքերը զարգանում են Խորհրդային միության վերջալույսին և Արցախյան շարժմանը զուգընթաց։
Կինոնկարում ներկայացված ենթամշակույթը մեծ տարածում և ազդեցություն ունեցավ երիտասարդ սերնդի վրա: Իրավապահ մարմիններն ունեն իրենց «պլանը», որն անհրաժեշտ է կատարել: Արդյունքում բանտում է հայտնվում անմեղ մի երիտասարդ: Ֆիլմը նրա ողբերգական ճակատագրի մասին է:
«Բարի լույս» (2016)
Ժապավենը մեր ներկայի և անցյալի մասին է: Մենք միշտ 90-ը հիշում ենք որպես ցուրտ և մութ տարիներ, բայց այդ ցուրտը և մթությունը մի այնպիսի ազգային տաքության մթնոլորտ էին ստեղծում, որ նույնիսկ երբ հիշում ես դժվարին օրերը կամա թե ակամա ժպտում ես:
Ֆիլմը պատմում է հեռուստաընկերության ղեկավարության հետ մասնագիտական բախման մեջ մտած լրագրողի մասին: Հայրական տան ճանապարհին մանկության հուշերը նրան տանում են 90-ականների դժվարին ժամանակներ: Անցյալի հետ հանդիպումը օգնում է կրկին վերագտնել իրեն և կայացնել ճիշտ որոշում:
«140 դրամ» (2012)
«140 դրամ» կարճամետրաժ ֆիլմը մշտապես հիշեցնում է մեր երկրի խոցելի ընտանիքների մասին: Փոքրիկ Էդոն առաջին անգամ գնում է խանութ: Պետք է քրոջ համար կաթ առնի: Մայրը նրան տալիս է տան վերջին փողը`140 դրամ:
Այս ֆիլմը այն յուրահատուկ դեպքերից է, երբ կինոն նկարահանվում է ոչ պետական գումարով: Գումարը հավաքվել է «Քիքսթարթեր» օնլայն դրամահավաք հարթակում:
«Արմատներ» (2016)
Շարմ Փիքչրզը նկարահանում է ոչ միայն կատակերգություններ, այլ նաև հեղինակային կինո: Ֆիլմը պատմում է Բոստոնում բնակվող մի հայ տղայի՝ Արամի մասին, որը Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին որոշում է մեկնել Հայաստան: Արամը մասնագիտությամբ բլոգեր է և որոշում է իր բլոգում լուսաբանել այդ ընթացքը:
«Մեր երազանքների ճանապարհը» (2017)
«Մեր երազանքների ճանապարհը» նույնպես հանդիսանում է Շարմ Փիքչրզի նախագիծ: Կինոալմանախը միավորում է Հայաստանի բնակիչների ճակատագրերը: Պատմում է սիրո, պատերազմի, համերաշխության, ընտանիքի, ընկերների, հայրենիքի հանդեպ պարտքի մասին: Ժապավենը արտացոլում է Հայաստանի անկախության 26 տարիները:
Ֆիլմը բաղկացած է 7 մասերից, որոնցից յուրաքանչյուրը ունեն հատուկ պատմություն և ռեժիսոր: Ֆիլմից առանձնացվել էր «Սիմոնի Ճամփան» կարճամետրաժ ֆիլմը, որը պատմում է մեր աբսուրդ իրականության մասին:
