Սեպտեմբերի 18–20-ը Մեղրիում անցկացվեց Համագործակցության երկրների կինոփառատոնը, որը երեք օր շարունակ միավորեց Հայաստանի և ԱՊՀ երկրների երիտասարդ կինոգործիչներին։ Մրցութային ծրագրում ընդգրկված էր 30 խաղարկային կարճամետրաժ ֆիլմ․ դրանցից 16-ը ներկայացնում էին Հայաստանը, իսկ 14-ը՝ Ռուսաստանը, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, Մոլդովան, Տաջիկստանը և Ուզբեկստանը։ Կինոփառատոնի ծրագիրը ներառում էր մրցութային ցուցադրություններ, մասնագիտական քննարկումներ, հետահայաց ծրագիր, ինչպես նաև բացման և փակման արարողություններ։
Փառատոնն անցկացվեց «Մեղրին՝ ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք 2026» ծրագրի շրջանակում։ Մեղրու այս կարգավիճակը տարվա ընթացքում քաղաքում և համայնքի մյուս բնակավայրերում նախատեսված շուրջ երեք տասնյակ մշակութային միջոցառումների հիմքն է դարձել։ ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը ծրագրի նպատակների թվում ընդգծել է ոչ միայն հայկական մշակույթի ներկայացումը, այլև մշակութային կյանքի ապակենտրոնացումը, մշակույթի հասանելիության ընդլայնումը և Մեղրու ենթակառուցվածքային զարգացման խթանումը։
Կինոփառատոնի կազմակերպիչը «Արմ Ֆիլմ Ինդուստրի Դևելոպմենտ» մշակութային հիմնադրամն էր։ Այն իրականացվեց ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության և ԱՊՀ մասնակից պետությունների հումանիտար համագործակցության միջպետական հիմնադրամի աջակցությամբ։ Ծրագրին աջակցել են նաև Մեղրիի համայնքապետարանը, Մեղրիի մարզամշակութային կենտրոնը, «Լոֆթ-Մեղրի» երիտասարդական կենտրոնը և «Դարկ» ընկերությունը։ Բոլոր միջոցառումների մուտքն ազատ էր։
Փառատոնի հանդիսավոր բացումը տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 18-ին Մեղրիի մարզամշակութային կենտրոնում։ Բացմանը ներկա էր նաև Հայաստանում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը, որը Սյունիքի մարզ կատարած այցի ավարտին մասնակցել է կինոփառատոնի բացման արարողությանը։ Մեղրի էին ժամանել նաև տարբեր երկրներից կինոգործիչներ և մրցութային ծրագրի մասնակիցներ՝ ստեղծելով ոչ միայն ցուցադրությունների, այլև անմիջական մասնագիտական շփման հարթակ։
Մրցութային ցուցադրությունները շարունակվեցին սեպտեմբերի 18-ին և 19-ին։ Մասնագիտական ծրագրի առանցքային թեմաներից էին համատեղ կինոարտադրության հնարավորությունները և արհեստական բանականության ազդեցությունը ժամանակակից կինեմատոգրաֆի վրա։ Սեպտեմբերի 19-ին անցկացվեց պանելային քննարկում՝ նվիրված հենց այս երկու ուղղություններին։
Մասնագիտական ծրագրի պանելային քննարկումը վարել է KinoPress-ի գլխավոր խմբագիր Սերգեյ Հովսեփյանը։ Զրույցը կենտրոնացած էր միջազգային կինոհամագործակցության փոփոխվող մոդելների, երիտասարդ կինոգործիչների ներկայիս խնդիրների, ԱՊՀ երկրների միջև համատեղ կինոարտադրության հնարավորությունների, ինչպես նաև այն ազդեցության վրա, որն արհեստական բանականության տեխնոլոգիաներն արդեն ունեն ժամանակակից կինոարտադրության և ստեղծագործական գործընթացների վրա։
Փառատոնի մասնագիտական ժյուրիի կազմում էին կինոռեժիսոր Դիանա Կարդումյանը՝ որպես ժյուրիի նախագահ, կինոռեժիսոր Միխայիլ Մորսկովը և KinoPress կայքի գլխավոր խմբագիր Սերգեյ Հովսեփյանը։ Մրցութային երկու օրերի ընթացքում ժյուրին գնահատել է փառատոնի ծրագրում ներկայացված կարճամետրաժ ֆիլմերը։
Կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակը՝ «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում, ստացավ Ղազախստանը ներկայացնող Սարիտոկա Ամանթայի «Սրբազան բույնը»։ «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակին արժանացավ Կարեն Մարտիկյանը՝ հայկական «ԴավիդՅան» ֆիլմի համար։ Ժյուրիի հատուկ մրցանակը շնորհվեց Տաջիկստանի ներկայացուցիչ Սամարիդդին Մուխիտդինովի «Լուխտակ» ֆիլմին։ Ժյուրիի հատուկ հիշատակումների արժանացան Օլեգ Երշովի «Անտառ. փոքր ողբերգություն» ֆիլմը Ռուսաստանից, Արայ Կարիմովայի «Մի անգամ Կորգալժինոյում» ֆիլմը Ղազախստանից և Լուսի Վարդանյանի «Ռեզոնանսը» Հայաստանից։ Այդ աշխատանքները ներկայացված էին փառատոնի սեպտեմբերի 18–19-ի մրցութային ցուցադրություններում։
Փառատոնի վերջին օրը՝ սեպտեմբերի 20-ին, ներկայացվեց նաև ԱՊՀ երկրների կինոյի վարպետների աշխատանքների շուրջ երկու ժամ տևողությամբ հետահայաց ծրագիրը։ Այն ձևավորվել էր Համառուսաստանյան Ս. Ա. Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի պետական ինստիտուտի՝ ՎԳԻԿ-ի հետ համագործակցությամբ։ Ծրագրի իրականացման և ֆիլմերի տրամադրման գործում աջակցություն են ցուցաբերել ՎԳԻԿ-ը և ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը։
Մեղրիում անցկացված կինոփառատոնը այսպիսով միավորեց երիտասարդ հեղինակների մրցույթը, մասնագիտական քննարկումները և տարածաշրջանի կինոժառանգությանը վերադառնալու հնարավորությունը։ Միևնույն ժամանակ այն կինոյի շուրջ մասնագիտական հաղորդակցությունը տեղափոխեց Երևանից դուրս՝ Հայաստանի հարավային սահմանամերձ քաղաք, ինչը համահունչ է «Մեղրին՝ ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք 2026» ծրագրի՝ մշակութային կյանքի ապակենտրոնացման տրամաբանությանը։
