Կինոարվեստի և գիտության ամերիկյան ակադեմիան (Academy of Motion Picture Arts and Sciences) սկսել է հայտերի ընդունումը նոր՝ Academy Marquee Theater List ծրագրի համար, որի շրջանակում առաջին անգամ կընտրվեն աշխարհի 50 առանձնահատուկ կինոթատրոններ։ Դրանցից 25-ը կլինեն ԱՄՆ-ից, ևս 25-ը՝ աշխարհի մյուս երկրներից։ Առաջին ցանկը կհրապարակվի 2027 թվականի գարնանը՝ Ակադեմիայի 100-ամյակի շրջանակում։
Ծրագիրը բաց է նաև Հայաստանի համար․ մասնակցության աշխարհագրական սահմանափակում չկա։ Հայտ կարող է ներկայացնել ցանկացած ամբողջ տարվա ընթացքում գործող ֆիզիկական կինոթատրոն՝ անկախ նրանից՝ այն հիմնականում ցուցադրում է նոր ֆիլմեր, թե զբաղվում է նաև դասական և ռետրոսպեկտիվ կինոցուցադրություններով։ Հայտը պետք է ներկայացնի հենց կինոթատրոնի պաշտոնական ներկայացուցիչը։
Ակադեմիան կինոթատրոնները գնահատելու է ոչ միայն էկրանի կամ դահլիճի տեխնիկական վիճակով։ Չափանիշների թվում են համայնքի հետ աշխատանքը, պատկերի և ձայնի որակը, ծրագրային քաղաքականությունը, բազմազանությունն ու մատչելիությունը, պատմական նշանակությունն ու ժառանգության պահպանումը, կինոթատրոնի դիզայնն ու ընդհանուր վիճակը, ինչպես նաև հանդիսատեսին առաջարկվող լրացուցիչ ծառայությունները։
Հայտին անհրաժեշտ է կցել կինոթատրոնի պատմական և տեխնիկական տվյալները, մեկ ամսվա ցուցադրությունների ծրագիրը, տվյալ քաղաքի կամ համայնքի մշակութային գործչի կամ համայնքային առաջնորդի աջակցության նամակը, ինչպես նաև ներկայացնել կինոթատրոնի առաքելությունը, ծրագրային քաղաքականությունը և հատուկ միջոցառումները։ Պահանջվում է նաև ստեղծագործական տեսանյութի հղում։
Ընտրված կինոթատրոնները կներկայացվեն Ակադեմիայի պաշտոնական թվային հարթակներում և սոցիալական ցանցերում, ինչպես նաև կստանան հատուկ հավաստագիր, որը հնարավոր կլինի ցուցադրել կինոթատրոնի նախասրահում։ Ընտրությունը կիրականացնի Ակադեմիայի տարբեր մասնաճյուղերի անդամներից կազմված հանձնաժողովը, իսկ վերջնական ցանկը կհաստատի Ակադեմիայի Կառավարիչների խորհուրդը։
Ինչո՞ւ է սա կարևոր Հայաստանի կինոշուկայի համար
Հայաստանի համար այս նախաձեռնությունը հետաքրքիր է ոչ միայն միջազգային ճանաչման հնարավորության պատճառով։ Academy Marquee Theater List-ը փաստացի առաջարկում է կինոցուցադրության որակի միջազգային չափանիշների հավաքածու, որի միջոցով կարելի է գնահատել նաև տեղական կինոթատրոնների աշխատանքը։
Այստեղ կարևոր է, որ Ակադեմիան կինոթատրոնը դիտարկում է ոչ միայն որպես կոմերցիոն վայր, որտեղ վաճառվում են տոմսեր և ցուցադրվում նոր ֆիլմեր, այլ որպես կինոմշակույթի ենթակառուցվածք։ Ծրագրային բազմազանությունը, համայնքի հետ կապը, տեխնիկական ցուցադրության որակը, հասանելիությունը և կինոժառանգության նկատմամբ վերաբերմունքը նույն գնահատման համակարգի մաս են։
Հայկական շուկայի համար սա կարող է դառնալ նաև զարգացման գործնական ուղենիշ։ Միջազգային ցանկում հայտնվելը կինոթատրոնին կտա համաշխարհային տեսանելիություն, սակայն նույնիսկ մասնակցության նախապատրաստումը ստիպում է համակարգված ձևով գնահատել սեփական տեխնիկական հնարավորությունները, ծրագրային քաղաքականությունը, հանդիսատեսի փորձառությունն ու մշակութային դերակատարությունը։
Սա հատկապես կարևոր է փոքր շուկայի համար, որտեղ կինոթատրոնների մրցակցությունը հաճախ սահմանափակվում է ֆիլմերի ցանկով, տոմսի գնով կամ դահլիճների քանակով։ Ակադեմիայի նախաձեռնությունը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից կինոցուցադրության արժեքը կարող է ձևավորվել նաև ձայնի ու պատկերի որակով, ծրագրավորմամբ, միջավայրով և հանդիսատեսի հետ աշխատանքով։
Հայտերի վերջնական ժամկետը 2026 թվականի օգոստոսի 25-ն է՝ ժամը 17:00-ին Խաղաղօվկիանոսյան ժամանակով։ Օգոստոսի 1-ից մինչև վերջնաժամկետը հայտի վճարը կազմում է 450 ԱՄՆ դոլար։
