Կաննի 79-րդ միջազգային կինոփառատոնի Cannes Classics ծրագրում ցուցադրվել է Արտավազդ Փելեշյանի «Pelechian Project»-ը՝ հինգ կարճամետրաժ ֆիլմերից կազմված վերականգնված ծրագիր։ Կաննի պաշտոնական էջը Փելեշյանին ներկայացնում է որպես հայկական կինոյի առանցքային հեղինակներից մեկը և տարածական մոնտաժի հիմնադիր։ Ծրագիրը ներառում է «Մարդկանց երկիրը» (1966), «Սկիզբը» (1967), «Մենք» (1969), «Բնակիչները» (1970) և «Տարվա եղանակները» (1975) ֆիլմերը։
Ցուցադրությունն անցկացվել է ռեժիսորի ներկայությամբ։ Վերականգնման նախագիծը նախաձեռնել է Coproduction Office-ը՝ Cineteca di Bologna-ի հետ համագործակցությամբ և Արտավազդ Փելեշյանի վերահսկողությամբ։ 4K սկանավորումն իրականացվել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում, իսկ «Բնակիչները» սկանավորվել է 2K ձևաչափով Բելառուսֆիլմում։ Վերականգնումը և գունային շտկումն իրականացվել են L’Immagine Ritrovata լաբորատորիայում։
Փելեշյանի կինոն Կաննի նյութում դիտարկվում է խորհրդային 1920–30-ականների մոնտաժային ավանդույթի շարունակության մեջ՝ Ձիգա Վերտովի և Սերգեյ Էյզենշտեյնի գծի կողքին։ Սակայն նրա հիմնական ներդրումը հենց տարածական մոնտաժի գաղափարն է, որտեղ պատկերի և ձայնի հակակշիռը ստեղծում է ոչ գծային, երաժշտական ռիթմ ունեցող կինոլեզու։
Հայկական կինոյի համար այս ցուցադրությունը միայն հեղինակային հարգանքի նշան չէ։ Այն նաև հնարավորություն է Փելեշյանի աշխատանքը վերադարձնելու միջազգային շրջանառության մեջ՝ վերականգնված որակով, կինոթատրոնների, փառատոնների, հարթակների և հետագա հրատարակությունների համար։
Կարճ տեղեկանք
Cannes Classics-ը Կաննի պաշտոնական ընտրության բաժիններից է, որը նվիրված է կինոժառանգության պահպանմանը և վերականգնված ֆիլմերի ներկայացմանը։ 2026 թվականի ծրագիրը ներառում էր 21 լիամետրաժ ֆիլմ, 3 կարճամետրաժ ֆիլմ, 6 կինոյի մասին վավերագրական ֆիլմ և 2 ժամանակակից աշխատանք։ Բաժնի նախընտրության պայմաններով ներկայացվող ֆիլմերը պետք է ծառայեն կինոժառանգության հանրահռչակմանը։ Առաջարկներ կարող են ներկայացնել իրավատերերը, կինոարխիվները, սինեմատեկները, ստուդիաները, պրոդյուսերներն ու դիստրիբյուտորները։ Ընդունվում են նոր վերականգնված պատճեններ, կինեմատոգրաֆիաներին կամ արվեստագետներին նվիրված վերականգնված ֆիլմեր և կինոյի մասին վավերագրական նախագծեր։
