Հայաստանի կինոյի հիմնադրամը հայտարարել է կինեմատոգրաֆիայի ոլորտի պետական աջակցության 2026.1 և 2026.2 մրցույթները, որոնք նախատեսված են համապատասխանաբար լիամետրաժ և կարճամետրաժ կինոնախագծերի ֆինանսավորման համար։
Մրցույթներն անցկացվում են ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի 2026 թվականի հուլիսի 1-ի թիվ 32-Ն հրամանով հաստատված՝ «Կինեմատոգրաֆիայի ոլորտին պետական ֆինանսավորում հատկացնելու նպատակով մրցույթների կազմակերպման և անցկացման» կանոնակարգի համաձայն։
Պետական աջակցության ընդհանուր բյուջեն կազմում է 272 մլն 715 հազար 300 դրամ։ Գումարը տրամադրվելու է ՀՀ պետական բյուջեի «1056. Կինեմատոգրաֆիայի ծրագիր» ծրագրի «11001. Կինոնկարների արտադրություն» միջոցառման հատկացումների շրջանակում՝ ԿԳՄՍ նախարարության ֆինանսական աջակցությամբ։
Լիամետրաժ կինոնախագծերի 2026.1 մրցույթին հատկացվել է ընդհանուր բյուջեի 65 տոկոսը՝ 177 մլն 264 հազար 945 դրամ։ Մրցույթն անցկացվում է խաղարկային, վավերագրական և անիմացիոն անվանակարգերում։ Նախատեսվում է ֆինանսավորել յուրաքանչյուր անվանակարգում առնվազն երկու նախագիծ։
Կարճամետրաժ կինոնախագծերի 2026.2 մրցույթին նախատեսված է ընդհանուր բյուջեի 35 տոկոսը՝ 95 մլն 450 հազար 355 դրամ։ Այս մրցույթը նույնպես ներառում է խաղարկային, վավերագրական և անիմացիոն անվանակարգերը։ Սահմանված նվազագույն քանակական ցուցանիշով նախատեսվում է ֆինանսավորել առնվազն երկու խաղարկային, մեկ վավերագրական և մեկ անիմացիոն նախագիծ։
Ըստ հիմնադրամի հայտարարության՝ մրցույթների կանոնակարգը, պահանջվող փաստաթղթերի ցանկերը և համապատասխան ձևաթղթերը հրապարակված են Հայաստանի կինոյի հիմնադրամի պաշտոնական՝ cfarmenia.am կայքի «Մրցույթներ» բաժնում։
Մրցույթներին մասնակցելու համար հայտերը պետք է կանոնակարգով սահմանված կարգով ուղարկել filmproject.sub@gmail.com էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
Հայտերն ընդունվում են մրցույթի մասին հայտարարության հրապարակմանը հաջորդող 30 օրացուցային օրվա ընթացքում։
Այնուամենայնիվ…
Միևնույն ժամանակ, մրցույթի փաստաթղթերի հրապարակման ամբողջականության հետ կապված խնդիր կա։ ԿԳՄՍ նախարարի 2026 թվականի հուլիսի 1-ի թիվ 32-Ն հրամանով հաստատված կանոնակարգի 23-րդ կետի 6-րդ ենթակետի համաձայն՝ մրցույթի մասին պաշտոնական հայտարարությունը պետք է պարունակի պետական ֆինանսավորում ստացած նախագծի հայտատուի հետ կնքվելիք աջակցության տրամադրման մասին պայմանագրի օրինակելի ձևը։
Թեև Կինոյի հիմնադրամի հայտարարության մեջ նշվում է, որ պայմանագրի օրինակելի ձևը տեղադրված է պաշտոնական կայքի «Մրցույթներ» բաժնում, հրապարակման պահին այն առանձին փաստաթղթով հասանելի չէ։
Ավելին՝ կայքի «Մրցույթներ» բաժնի «Կանոնակարգ» էջում շարունակում է հրապարակված մնալ Հայաստանի կինոյի հիմնադրամի տնօրենի 2025 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ 57-Լ հրամանով հաստատված նախկին կանոնակարգը, մինչդեռ 2026 թվականի մրցույթներն անցկացվում են ԿԳՄՍ նախարարի թիվ 32-Ն հրամանով հաստատված նոր կանոնակարգի հիման վրա։
Հաշվի առնելով, որ նոր կանոնակարգը հաստատվել է դեռևս հուլիսի 1-ին, Կինոյի հիմնադրամն ավելի քան մեկ ամիս ուներ մրցութային ընթացակարգին նախապատրաստվելու, կայքի համապատասխան բաժինը թարմացնելու և կանոնակարգով պահանջվող փաստաթղթերի ամբողջական փաթեթը հրապարակելու համար։
Այսպիսով, մրցույթների մեկնարկի պահին Հիմնադրամը չի ապահովել կայքի համապատասխան բաժնի ամբողջական թարմացումը, իսկ պաշտոնական հայտարարության պարտադիր բաղադրիչ հանդիսացող պայմանագրի օրինակելի ձևը հայտատուներին փաստացի հասանելի չէ։
Առանձին հարց է առաջացնում նաև մրցույթների ձևաչափը։ «Կինեմատոգրաֆիայի մասին» օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պետական ֆինանսավորման մրցույթները պետք է անցկացվեն տարեկան առնվազն երկու անգամ։
Մինչդեռ ԿԳՄՍ նախարարի 2026 թվականի հուլիսի 1-ի թիվ 32-Ն հրամանով հաստատված կանոնակարգը նախատեսում է, որ յուրաքանչյուր մրցույթ անցկացվում է երկու տեսակի նախագծերի՝ լիամետրաժ և կարճամետրաժ, ինչպես նաև երեք անվանակարգերի՝ խաղարկային, վավերագրական և անիմացիոն ֆիլմերի համար։ Նույն կանոնակարգով տվյալ մրցույթի շրջանակում պետք է ձևավորվեն երկու առանձին փորձագիտական հանձնախմբեր՝ լիամետրաժ և կարճամետրաժ նախագծերի գնահատման համար։
Կինոյի հիմնադրամը, սակայն, լիամետրաժ և կարճամետրաժ նախագծերը տարանջատել է՝ դրանք ներկայացնելով որպես 2026.1 և 2026.2 առանձին մրցույթներ։ Երկու հայտարարություններն ունեն ընդունման նույն ժամկետը, ֆինանսավորվում են նույն բյուջետային միջոցառման ընդհանուր հատկացումից և միասին ընդգրկում են կանոնակարգով մեկ մրցույթի համար նախատեսված երկու տեսակի նախագծերը։
Այս մոտեցումը իրավական հարց է առաջացնում՝ արդյոք Հիմնադրամն իրականում անցկացնում է օրենքով պահանջվող տարեկան առնվազն երկու մրցութային փուլ, թե մեկ մրցութային ընթացակարգը բաժանել է լիամետրաժ և կարճամետրաժ նախագծերի միջև՝ այն ձևականորեն ներկայացնելով որպես երկու առանձին մրցույթ։
Եթե տարվա ընթացքում պետական ֆինանսավորման ևս մեկ լիարժեք մրցութային փուլ չհայտարարվի, ապա հատկապես խնդրահարույց կդառնա «տարեկան առնվազն երկու անգամ» մրցույթ անցկացնելու օրենսդրական պահանջի կատարման հարցը։
