Հոկտեմբերի 3-ին ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Բըրբանք քաղաքում՝ Warner Bros. Studios-ի Steven J. Ross կինոթատրոնում, կայացել է հայ կինոռեժիսոր Ջիվան Ավետիսյանի «Վերածնվածը» (Revival) լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմի փակ պրեմիերան։ Ցուցադրությունը կազմակերպել է ամերիկյան «Արցախի արվեստի և մշակույթի հիմնադրամը» (ARTsakh Arts & Cultural Foundation)։
Պրեմիերային ներկա են եղել ֆիլմի ստեղծագործական խմբի անդամները, այդ թվում՝ ամերիկացի դերասան Արմանդ Ասանտեն, գերմանացի Հայնո Ֆերխը, ֆրանսահայ Ռոբին Հայրաբեանը և ֆրանսիացի դերասանուհի Քլեմանս Բոդուենը։ Ցուցադրությանը հաջորդել է հանդիպում ստեղծագործական խմբի հետ։ Կազմակերպիչների հաղորդմամբ՝ հանդիսատեսը ֆիլմն ընդունել է հոտնկայս ծափահարություններով։
«Վերածնվածը» Ջիվան Ավետիսյանի չորրորդ լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմն է՝ «Թևանիկը» (2014), «Վերջին բնակիչը» (2016) և «Դրախտի դարպասը» (2019) կինոնկարներից հետո։ Նոր աշխատանքը միավորում է պատերազմական դրաման և գիտաֆանտաստիկ տարրերը՝ անդրադառնալով Արցախի 2020 թվականի պատերազմին, ինքնության որոնմանը, մարդկային հիշողությանը և արհեստական բանականության զարգացման հետ կապված բարոյական խնդիրներին։
Պատմության կենտրոնում Ֆրանսիայում մեծացած հայազգի երիտասարդ Մուրադ Առաքելյանն է, որը Մարսելի համալսարանում զբաղվում է արհեստական բանականության համակարգի մշակմամբ։ Հոր մահվան հանգամանքները պարզելու և սեփական արմատները գտնելու նպատակով նա մեկնում է Հայաստան և Արցախ, որտեղ հայտնվում է պատերազմի իրադարձությունների կենտրոնում։ Միաժամանակ նրա մշակած արհեստական բանականության համակարգը՝ OR.CH.I.D.-ը, աստիճանաբար ինքնագիտակցություն է ձեռք բերում և բացահայտում պատերազմի ընթացքում կատարված հանցագործությունների հետ կապված տեղեկություններ։
Այս պատմության միջոցով ֆիլմը միահյուսում է պատերազմից տուժած մարդկանց ճակատագրերը և տեխնոլոգիական առաջընթացի հետևանքները՝ հարց բարձրացնելով, թե ինչպես են մարդկային խիղճը, պատասխանատվությունն ու ճշմարտության որոնումը փոխհարաբերվում արհեստական բանականության հնարավորությունների հետ։
Ֆիլմի միջազգային դերասանական կազմում են Արմանդ Ասանտեն, Մայա Մորգենշտերնը, Հայնո Ֆերխը, Ռոբին Հայրաբեանը, Քլեմանս Բոդուենը, ինչպես նաև հայ դերասաններ Բաբկեն Չոբանյանը, Նարինե Պետրոսյանը և այլք։ Սցենարի հեղինակներն են Նարինե Ոսկանյանը և Մոնիկ Փիթերսոնը, օպերատորը՝ Ռիտիս Կուրկուլիսը, երաժշտության հեղինակը՝ Միկելե Ջոզիան։
Ֆիլմի ստեղծման աշխատանքները սկսվել են դեռևս 2018 թվականին։ Նախագիծը սկզբնապես մշակվում էր «Կալեյդոսկոպ» աշխատանքային անվանումով և նախատեսում էր անդրադառնալ 2016 թվականի Ապրիլյան պատերազմին։ Սակայն 2020 թվականի իրադարձություններից հետո ստեղծագործական խումբը վերանայել է պատմությունը՝ դրա առանցքում ներառելով 44-օրյա պատերազմը։
Դեռևս 2020 թվականի օգոստոսին ԿինոՊրեսին տված հարցազրույցում սցենարիստ Նարինե Ոսկանյանը պատմել էր, որ նախագիծը զարգացվում է հայ, գերմանացի, ամերիկացի և կանադացի մասնագետների մասնակցությամբ։ Այդ ժամանակ նախատեսվում էր նկարահանումների մի մասն իրականացնել Արցախում, մյուսը՝ եվրոպական երկրներում։
Նախագծի իրականացմանը ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերել նաև Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնը։ 2020 թվականի պետական ֆինանսավորման երկրորդ մրցույթում «Ֆիշ Այ Արթ» մշակութային հիմնադրամի ներկայացրած «Վերածնվածը» կինոնախագծի զարգացման փուլի համար հաստատվել էր 2 միլիոն դրամ։ Այդ մասին ԿինոՊրեսը հայտնել էր դեռևս 2020 թվականի հուլիսին՝ հրապարակելով մրցույթի արդյունքների ամբողջական ցանկը։
Հետագայում՝ 2021–2022 թվականների մրցույթի արդյունքներով, ֆիլմի արտադրության փուլի համար հաստատվել էր ևս 40 միլիոն դրամ պետական ֆինանսավորում։ Այսպիսով, «Վերածնվածը» պատկանում է Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի աջակցությունը ստացած և միջազգային համատեղ արտադրության ձևաչափով իրականացված կինոնախագծերի շարքին։
Ֆիլմի ֆինանսավորման համար ստեղծագործական խումբը ներգրավել է նաև միջազգային գործընկերների, մասնավոր ներդրողների և անհատ նվիրատուների։ 2021 թվականին Kickstarter հարթակում անցկացված դրամահավաքի ընթացքում 115 աջակիցների մասնակցությամբ հավաքվել էր 61 092 ԱՄՆ դոլար։ Ֆիլմի պաշտոնական կայքում նախագծի բյուջեն նշված է 1,2 միլիոն ԱՄՆ դոլար։
«Վերածնվածը» Հայաստանի, Լիտվայի և Կիպրոսի համատեղ արտադրություն է։ Հայաստանից նախագծին մասնակցել են «Ֆիշ Այ Արթ» մշակութային հիմնադրամը և LifeTree Pictures ընկերությունը, լիտվական կողմից՝ Artbox և Aikštės Filmai ընկերությունները, կիպրական կողմից՝ Caretta Films-ը։ Ֆիլմի ստեղծմանը աջակցել են նաև Կիպրոսի մշակութային պետական կառույցները, Հայաստանի կինոյի հիմնադրամը և ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը։
Նկարահանումներն իրականացվել են Հայաստանում և Կիպրոսում։ Հայաստանի նկարահանման վայրերի թվում են Բջնին, Հրազդանը, Իջևանը, Եղվարդը և Երևանը, իսկ Կիպրոսում՝ Լառնական և Նիկոսիան։ Կիպրոսյան որոշ տեղանքներ ֆիլմում ներկայացնում են Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքը։
Ֆիլմի արտադրությունն ուղեկցվել է մի շարք դժվարություններով՝ COVID-19 համավարակից մինչև Արցախյան պատերազմը, շրջափակումը և 2023 թվականի իրադարձությունները։ Արցախի տարածքում նախատեսված որոշ նկարահանումներ հնարավոր չի եղել իրականացնել։ Մասնավորապես, Գանձասարի հետ կապված տեսարանների համար ստեղծագործական խումբն ընտրել է Տավուշի մարզում գտնվող Մակարավանքը։
Լոս Անջելեսում կայացած փակ պրեմիերայից հետո նախատեսված է ֆիլմի հանրային ցուցադրությունը նոյեմբերի 9-ին՝ Կալիֆոռնիայի Գլենդել քաղաքի պատմական Alex Theatre կինոթատրոնում։ Ցուցադրության տոմսերը ներկայացված են կինոթատրոնի պաշտոնական կայքում։
Ռեժիսորի՝ ավելի վաղ հրապարակված տեղեկությունների համաձայն՝ ֆիլմի հայաստանյան պրեմիերան նախատեսվում է 2027 թվականին։
