«Երկու լուսին» կարճամետրաժ ֆիլմի արտադրության նպատակով կատարված ներդրումների մասնակի վերադարձը կազմակերպելու նպատակով ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը Հայաստանի կինոյի հիմնադրամին գումար կհատկացնի։ Ֆիլմի արտադրող «Ռենեսանս Ֆիլմ» ՍՊԸ-ի համար նախատեսված վերադարձի ընդհանուր գումարը կազմում է 1 մլն 922 հազար 200 դրամ։
«Երկու լուսին»-ը մինչ cash rebate-ի հատկացումը պետական ֆինանսավորում էր ստացել նաև արտադրության համար։ 2025 թվականի ֆինանսավորման պայմանագրով նախագծի համար պետական բյուջեից նախատեսվել էր 2025-ին 17 մլն դրամ, իսկ 2026-ին՝ ևս 3 մլն դրամ՝ առանց ԱԱՀ-ի։ ԱԱՀ-ն ներառյալ պետական ֆինանսավորման նախատեսված ընդհանուր ծավալը երկու տարիների համար կազմում է 24 մլն դրամ։ Նախագծի արտադրության ժամանակացույցը սահմանված էր 2025 թվականի հոկտեմբերի 1-ից մինչև 2026 թվականի մայիսի 25-ը։
Պայմանագիրը կնքվել է պետական բյուջեի «1056. Կինեմատոգրաֆիայի ծրագիր» ծրագրի «11008. Կինոարտադրության ներդրումների վերադարձ» միջոցառման շրջանակում։ Գումարից 1 մլն 601 հազար 800 դրամը Հայաստանի կինոյի հիմնադրամին հատկացվում է պայմանագրի ստորագրումից հետո, իսկ 320 հազար 400 դրամը՝ հանձնման-ընդունման արձանագրության ստորագրումից հետո։
Վերադարձը վերաբերում է ֆիլմի արտադրության ընթացքում ՀՀ ռեզիդենտ և հարկ վճարող կազմակերպություններից ու անհատ ձեռնարկատերերից կինոարտադրության հետ անմիջականորեն կապված ապրանքների, աշխատանքների և ծառայությունների ձեռքբերման համար կատարված ծախսերին։ Մեխանիզմը գործում է ՀՀ կառավարության 2025 թվականի ապրիլի 10-ի N 412-Ն որոշմամբ սահմանված կարգով։
Տարեկան 124,3 մլն դրամից պայմանագրերով բաշխվել է 111,2 մլն-ը
2026 թվականի պետական բյուջեով ներդրումների մասնակի վերադարձի համար նախատեսված տարեկան հատկացումը կազմում է 124 մլն 335 հազար դրամ։ Բյուջետային ծրագրով միջոցառման նպատակը կինոարտադրության ոլորտում ներդրումների վերադարձի մեխանիզմի գործարկումն ու կինոարդյունաբերության զարգացումն է։
Մինչ «Երկու լուսին» ֆիլմի նոր պայմանագիրը «ԿինոՊրես»-ի ուսումնասիրած հրապարակված պայմանագրերով ծրագրի շրջանակում արդեն բաշխված էր 109 մլն 250 հազար 675 դրամ․
- «Սևանիկ»՝ 15 953 175 դրամ,
- «Թանկարժեք տղաներ»՝ 43 454 000 դրամ,
- «Թունելից 13 կմ հեռավորության վրա»՝ 26 404 900 դրամ,
- «Կրկին փորձիր»՝ 23 438 600 դրամ։
«Երկու լուսին»-ի համար նախատեսված 1 մլն 922 հազար 200 դրամը գումարելուց հետո հրապարակված պայմանագրերով ստանձնված ֆինանսական պարտավորությունների ընդհանուր ծավալը հասնում է 111 մլն 172 հազար 875 դրամի։ Հետևաբար, 124 մլն 335 հազար դրամ տարեկան հատկացումից պայմանագրերով դեռևս չբաշխված է 13 մլն 162 հազար 125 դրամ, կամ ծրագրի տարեկան բյուջեի շուրջ 10,6 տոկոսը։
«Օպա պապա» և «Մի գդալ սեր» նախագծերը հաստատված են, բայց պայմանագրերը հրապարակված չեն
Cash rebate-ի ֆինանսավորման ամբողջ պատկերը դրանով չի ավարտվում։ ԿԳՄՍ նախարարությունը դեռ մարտի 26-ին հայտնել էր, որ ծրագրով ստացվել է 10 հայտ՝ շուրջ 1,4 մլրդ դրամ ընդհանուր ծավալով, որոնցից վեցը հաստատվել են։ Այդ ցանկում ընդգրկված էին «Թանկարժեք տղաներ», «Կրկին փորձիր», «Օպա պապա», «Մի գդալ սեր», «Թունելից 13 կմ հեռավորության վրա» և «Սևանիկ» նախագծերը։
Այդ վեցից «Օպա պապա» ֆիլմի ներդրումների մասնակի վերադարձի վերաբերյալ առանձին պայմանագիր կամ ֆինանսավորման չափ ԿԳՄՍ նախարարության հրապարակված նյութերում օգոստոսի 24-ի դրությամբ չի հայտնաբերվել։ Դեռ հունիսի սկզբին «ԿինոՊրես»-ը արձանագրել էր, որ հաստատված «Օպա պապա» և «Մի գդալ սեր» նախագծերի պայմանագրերն ու ֆինանսավորման պայմանները հրապարակային հասանելի չէին։
Նույն վիճակում է նաև «Մի գդալ սեր» ֆիլմի cash rebate-ը․ նախագիծը նախարարության կողմից պաշտոնապես նշված է հաստատվածների շարքում, սակայն հատկացվող գումարի չափն ու համապատասխան պայմանագիրը դեռ հրապարակված չեն։ Ֆիլմը կինոթատրոններում ցուցադրվելու է սեպտեմբերի 3-ից։
Այսպիսով, հրապարակված պայմանագրերով հաշվարկված 13,162 մլն դրամ մնացորդի կողքին առկա են առնվազն երկու ավելի վաղ հաստատված նախագծեր, որոնց cash rebate-ի ֆինանսական պայմանները հրապարակային չեն։
«Կրկին փորձիր»-ի դեպքում կիրառվել է այլ վճարման սխեմա
Ծրագրի արդեն կնքված պայմանագրերը նաև նույն կերպ չեն կառուցվել։ «Կրկին փորձիր» ֆիլմի համար մայիսի 14-ին կնքված պայմանագրով «Պոզիտիվ Փրոդաքշն»-ին նախատեսվել է 23 մլն 438 հազար 600 դրամ, սակայն վճարումների կառուցվածքը տարբերվել է նախորդ շահառուների պայմանագրերից։
Եթե առաջին պայմանագրերով ընդհանուր գումարի 80 տոկոսը նախատեսվում էր փոխանցել ստորագրումից հետո, իսկ մնացած 20 տոկոսը՝ հանձնման-ընդունման արձանագրությունից հետո, «Կրկին փորձիր»-ի դեպքում վճարումը բաժանվել է երեք փուլի՝ 2 մլն 760 հազար դրամ պայմանագրի ստորագրումից հետո, 16 մլն 772 հազար 200 դրամ՝ երրորդ եռամսյակում, և 3 մլն 906 հազար 400 դրամ՝ հանձնման-ընդունման արձանագրությունից հետո։ Այսինքն՝ պայմանագրի կնքումից անմիջապես հետո նախատեսված էր ընդհանուր գումարի 11,8 տոկոսը։
«Երկու լուսին»-ի նոր պայմանագրում կրկին կիրառվել է երկու փուլով ֆինանսավորման կառուցվածք՝ 1,6018 մլն դրամ պայմանագրի ստորագրումից հետո և 320,4 հազար դրամ՝ հանձնման-ընդունման արձանագրությունից հետո։
Պայմանագրով միջոցառման իրականացման և հաշվետվությունների ներկայացման պարտավորությունը դրված է Հայաստանի կինոյի հիմնադրամի վրա։ «Երկու լուսին»-ի թողարկման ժամկետի կամ ներդրումների վերադարձի առանձին վերջնաժամկետի վերաբերյալ փաստաթղթում լրացուցիչ տվյալներ չեն նշվում։
ԿԳՄՍ նախարարությունը մարտին հայտնել էր, որ cash rebate ծրագրով ներկայացված 10 հայտերի ընդհանուր ծավալը կազմում է շուրջ 1,4 մլրդ դրամ։ Միևնույն ժամանակ, գործող կարգով ներդրումների մասնակի վերադարձի բազային չափը համապատասխան ծախսերի առնվազն 25%-ն է։
Եթե 1,4 մլրդ դրամը դիտարկենք որպես վերադարձի հաշվարկման հիմք հանդիսացող ծախսերի ծավալ, ապա նվազագույն՝ 25% վերադարձի համար անհրաժեշտ կլիներ շուրջ 350 մլն դրամ։ Մինչդեռ 2026 թվականի պետական բյուջեով ամբողջ «Կինոարտադրության ներդրումների վերադարձ» միջոցառման համար նախատեսվել է ընդամենը 124,335 մլն դրամ։
Այսինքն՝ տարեկան բյուջեն համարժեք է հայտերի նշված 1,4 մլրդ դրամ ծավալի ընդամենը մոտ 8,9%-ին, մինչդեռ վերադարձի սահմանված բազային չափը առնվազն 25% է։ 25% նվազագույն վերադարձի համար անհրաժեշտ գումարը տարեկան նախատեսված բյուջեից մոտ 2,8 անգամ մեծ է։
