Տարածաշրջանային կինոոլորտի գլխավոր նորություններից մեկը դարձավ այն, որ բրիտանական «Screen International» կինոարդյունաբերական պարբերականի մայիսյան համարի շապիկը նվիրվել է Ադրբեջանին։ Շապիկի հիմնական թեման երկրի cash rebate մեխանիզմն է, որը ներկայացվում է որպես միջազգային արտադրողներին Ադրբեջանում նկարահանումներ իրականացնելու խրախուսման գործիք։ Պարբերականի մայիսյան համարը կապված է Կաննի 79-րդ միջազգային կինոփառատոնի հետ, որտեղ Ադրբեջանը ներկայացված է ազգային տաղավարով։
Մեխանիզմի հիմքում 2025 թվականին ընդունված որոշումներն են, որոնց նպատակն է օտարերկրյա արտադրողներին ներգրավել Ադրբեջանի տարածքում կինեմատոգրաֆիական և այլ աուդիովիզուալ աշխատանքների արտադրության մեջ։ Ադրբեջանի նախագահի 2025 թվականի մայիսի 29-ի կարգադրության մեջ նշվում է, որ նախաձեռնությունը միտված է կինոարտադրության ոլորտի ամրապնդմանը և երկրի՝ որպես նկարահանման վայրի ընտրությունը խրախուսելուն։
Cash rebate-ը նախատեսված է օտարերկրյա կամ համատեղ արտադրության աուդիովիզուալ նախագծերի համար։ Այն կարող է կիրառվել ֆիլմերի, գովազդային արտադրանքի, արտասահմանում հեռարձակվող հեռուստահաղորդումների և ինտերնետային տեսախաղերի նկատմամբ։ Դիմողը պետք է լինի Ադրբեջանում գրանցված տեղական իրավաբանական անձը, օտարերկրյա արտադրական ծառայություններ մատուցող ընկերության ադրբեջանական մասնաճյուղը կամ համատեղ արտադրության դեպքում՝ տեղական համաարտադրողը։
Վերադարձի հիմնական չափը կազմում է Ադրբեջանում կատարված հաստատված ծախսերի 25%-ը։ Եթե նախագիծը բավարարում է մշակութային խրախուսման համար սահմանված առնվազն երեք լրացուցիչ չափանիշի, կարող է վերադարձվել ևս 15%։ Այսպիսով, արտադրող ընկերությունը կարող է հետ ստանալ իր որակավորվող ծախսերի մինչև 40%-ը։
Մուտքի նվազագույն շեմերը տարբեր են՝ ըստ նախագծի տեսակի։ Խաղարկային ֆիլմի համար Ադրբեջանում հաստատված ծախսերի նվազագույն չափը 200 հազար ԱՄՆ դոլար է՝ մոտ 73.6 մլն դրամ։ Վավերագրական ֆիլմի համար շեմը 50 հազար դոլար է՝ մոտ 18.4 մլն դրամ, անիմացիոն ֆիլմի և հեռուստահաղորդման համար՝ 100 հազար դոլար՝ մոտ 36.8 մլն դրամ, սերիալի մեկ սերիայի համար՝ 70 հազար դոլար՝ մոտ 25.8 մլն դրամ, գովազդային արտադրանքի և ինտերնետային տեսախաղերի համար՝ 30 հազար դոլար՝ մոտ 11 մլն դրամ։ Միայն հետարտադրական աշխատանքների դեպքում նվազագույն շեմը 70 հազար դոլար է՝ մոտ 25.8 մլն դրամ։
Մեկ նախագծի համար մեկ օրացուցային տարվա ընթացքում վերադարձվող առավելագույն գումարը սահմանված է 1 մլն ԱՄՆ դոլար, այսինքն՝ մոտ 368 մլն դրամ։ Վճարումը կատարվում է ադրբեջանական մանաթով՝ պաշտոնական փոխարժեքի հիման վրա։ Սա նշանակում է, որ մեխանիզմը ունի ոչ միայն տոկոսային սահմանաչափ, այլև տարեկան ֆինանսական վերին շեմ յուրաքանչյուր նախագծի համար։
Կանոնները նաև սահմանում են տեղական մասնակցության պահանջներ։ Ֆիլմերի և սերիալների դեպքում նախագծում պետք է ներգրավված լինի Ադրբեջանի առնվազն մեկ քաղաքացի՝ առանցքային ստեղծագործական կամ տեխնիկական դերերից մեկում, օրինակ՝ երկրորդ ռեժիսոր, պրոդյուսեր, երկրորդ պլանի դերասան, օպերատորի օգնական, ձայնային օպերատոր, մոնտաժող, բեմադրող նկարիչ կամ զգեստների նկարիչ։ Բացի այդ, նախագծի ընդհանուր բյուջեի առնվազն 40%-ը պետք է ուղղվի նկարահանող խմբում ներգրավված Ադրբեջանի քաղաքացիների աշխատանքների կամ ծառայությունների վճարմանը։
Նախաձեռնությունը հիմնականում ներդրումային բնույթ ունի և ուղղված է ոչ թե ներքին արտադրությունների ընդհանուր ֆինանսավորմանը, այլ օտարերկրյա ընկերություններին Ադրբեջան ներգրավելուն։ Այս մոտեցմամբ պետությունը փորձում է միջազգային արտադրությունների միջոցով խթանել տեղական ծառայությունների շուկան, մասնագետների ներգրավումը, նկարահանման ենթակառուցվածքների օգտագործումը և երկրի տեսանելիությունը միջազգային կինոարտադրության քարտեզում։
Cash rebate-ը կինոարտադրության խրախուսման գործիք է, որի դեպքում պետությունը արտադրողին վերադարձնում է տվյալ երկրում կատարված և հաստատված ծախսերի մի մասը։ Այն լայնորեն կիրառվում է տարբեր երկրներում՝ միջազգային նկարահանումներ, հետարտադրական պատվերներ, տեխնիկական ծառայություններ և մասնագիտական փորձ ներգրավելու համար։ Սովորաբար նման մեխանիզմները գործում են հստակ շեմերով, տեղական ծախսերի պահանջներով և տարեկան բյուջետային սահմանափակումներով։
